
de Volkskrant
13 december 2016 dinsdag
Section: V Opening; Blz. 2
 JENNIE BARBIER
Highlight: 'Kerkbezoek is vergelijkbaar met seks en drugs'
Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden.
Vergeet nachten doorhalen op een pilletje; een goede zondagspreek in de kerk heeft hetzelfde effect. Dat kopte althans de Belgische krant De Standaard: 'Kerkbezoek vergelijkbaar met seks en drugs.' 

Die kop is wat kort door de bocht, zoals koppen dat vaker zijn. In het artikel zelf staat het genuanceerder: 'Spirituele ervaringen activeren het beloningssysteem van onze hersenen op ongeveer dezelfde manier als verliefdheid, seks, gokken, genotsmiddelen en muziek dat doen.' 

Onderzoekers van de Universiteit van Utah bekeken de hersenen van negentien leden van de mormoonse kerk terwijl bij hen een religieuze ervaring werd opgeroepen, bijvoorbeeld door het luisteren naar passages uit het Boek van Mormon. Inderdaad werden dezelfde hersencircuits actief als bij drugsgebruik: in het bijzonder de nucleus accumbens, het 'beloningscentrum', verantwoordelijk voor de afgifte van dopamine. 

Betekent dit dat die ervaringen vergelijkbaar zijn? Nee, zegt Anneke Goudriaan, bijzonder hoogleraar werkingsmechanismen en behandeling van verslaving aan het Amsterdamse Academisch Medisch Centrum. 'Drugs trekken je beloningssysteem over de natuurlijke grenzen heen. Met een natuurlijke ervaring gebeurt dat niet, dus zal het effect ook minder sterk zijn.' 

Ze verwijst naar een studie uit 1988, waaruit blijkt dat eten, seks en drugs allemaal leiden tot een verhoogde dopamine-afgifte, maar niet in dezelfde mate. Zo verdubbelt het bij seks, maar van een portie meth schiet je dopamineniveau met een toename van 1.200 procent pas écht door het plafond. Een religieuze ervaring zal eerder vergelijkbaar zijn met eten of seks, aldus Goudriaan. 

Daarnaast zijn diep spirituele ervaringen, waarbij de nabijheid van de Heilige Geest wordt gevoeld, een belangrijk element in de mormoonse kerk - de reden dat juist deze religie onderwerp van de studie was. En dan werden deelnemers ook nog speciaal geselecteerd op devotie: zo hadden alle proefpersonen zeker anderhalf jaar missiewerk gedaan - niet per se representatief voor alle godsdienstigen. De onderzoekers melden zelf al in hun wetenschappelijke artikel dat eerdere studies naar bijvoorbeeld meditatiepraktijken een ander effect lieten zien. 

Dit is een typisch geval van een interessant en goed uitgevoerd wetenschappelijk onderzoek, dat voor het brede publiek net wat spannender is gemaakt door een snufje seks en drugs eraan toe te voegen.



